Geen enkel kind wordt beter in de isoleercel

Eén op de vijf kinderen in de jeugdzorg is vorig jaar* minstens één keer helemaal alleen in de isoleercel gezet, soms vastgebonden aan het bed. Geen enkel kind wordt daar beter van. Integendeel: het is vaak de garantie op een nieuw trauma. Ook de wetenschap is daar eensgezind over: isolatie helpt niét.

Dat het desondanks gebeurt in Vlaanderen is één van de vele ongemakkelijke waarheden van onze jeugdzorg. Ook hulpverleners doen er liever geen beroep op. Velen doen hard hun best om eenzame opsluiting tot een strikt minimum te beperken. En er zijn andere opties zijn, zo bleek vorige week nog op een studiedag die we specifiek rond het thema van dwang in de jeugdzorg organiseerden. Zo getuigde de Noorse professor Einar Heiervang dat eenzame opsluiting in zijn land verboden is voor kinderen onder de 16. Op crisismomenten worden de kinderen wel afgezonderd van de groep, maar altijd in het gezelschap van een begeleider. Een Vlaamse psychiater met veel ervaring in de jeugdhulp, getuigde dat zij geen gebruik maakt van isoleercellen. Iemand anders vertelde dat in zijn instelling door verbouwing de isoleercel een tijdje buiten gebruik was. Telkens bleek: makkelijk was het niet, maar dat is isoleren evenmin.

Ook in Vlaanderen kunnen we evolueren naar een volledige afbouw van het eenzaam opsluiten van jongeren en kinderen. Als we maar willen. Zoals een directeur van een orthopedagogische instelling en stafmedewerkers van een groot psychiatrisch centrum getuigden, blijkt de belangrijkste trigger voor zo’n omslag de mindset, de mensvisie te zijn die in de instelling wordt gedeeld. Die omslag houdt onder meer in dat het directe onvermogen om de ontreddering of de hoge emotie van een kind op te lossen niet als een mislukking wordt beleefd: gevoelens van machteloosheid zijn onvermijdelijk. Een ex-patiënte getuigde met veel pijn dat van alle ontberingen in isolatie, de eenzaamheid het meest ondraaglijk was; een familielid getuigde hoe een jong meisje na eenzame isolatie maandenlang geen woord meer had gesproken. Wanneer het gaat over psychische ontreddering is het ‘er zijn,’ het ten allen tijde bij de patiënt blijven, belangrijker dan het probleem beheersen. Dat besef staat soms haaks op het huidige ‘bemeesterings’-ideaal. Verder getuigde een architecte in de zaal hoe vaak met minimale investeringen in bestaande infrastructuren afzonderingsruimtes tot comfortabele, rustige omgevingen kunnen omgebouwd worden.

De taak van de overheid en van de gemeenschap in deze is duidelijk: er moet voldoende geïnvesteerd worden opdat hulpverleners in staat kunnen zijn om bij een ontredderd kind te blijven. Er dient aandacht te gaan naar het specifieke karakter van de geestelijke gezondheidszorg, zodat hulpverleners ruimte en steun krijgen om het anders aan te pakken. Naar Noors voorbeeld kan een wetmatig verbod op eenzame opsluiting beneden de 16 jaar aan instellingen steun bieden om zo’n omslag waar te maken. Laten we daar werk van maken. Als het in het buitenland kan, in het belang van kinderen én personeel, waarom zou het hier dan niet kunnen? 

*gaat om cijfers gemeenschapsinstellingen, maar praktijk zelf komt op meerdere plaatsen voor.
 
Freya Van den Bossche ( Vlaams parlementslid sp.a)
Prof. Dr. Ariane Bazan (hoogleraar klinische psychologie, ULB);
Prof. Dr. Ignaas Devisch (UGent/Arteveldehogeschool, Medische Filosofie en ethiek);
Trees Traversier (klinisch psychologe, psychoanalytica)
De volledige lijst van de ondertekenaars vind je hier.


Vind jij ook dat, in het belang van kinderen én personeel, eenzame opsluiting bij wet dient verboden te worden? Teken dan de petitie.

Question Title

* 1. Naam

Question Title

* 2. Functie

Question Title

* 3. e-mailadres

T