Drie soorten enquêtes: verkennend, beschrijvend en causaal (met voorbeelden)

Met het juiste enquêteontwerp zet u uw nieuwsgierigheid om in heldere inzichten. Of u nu een open vraag onderzoekt, meet wat geldt voor een specifieke groep, of test of de ene verandering de andere veroorzaakt: alle soorten enquêtes hebben een eigen doel.

Dit artikel behandelt verkennende, beschrijvende en causale enquêtes: hoe ze werken, wanneer u ze gebruikt en wat ze aan het licht brengen. U vindt voorbeelden, valkuilen om te vermijden en tools in het platform waarmee u vol vertrouwen uw ideeën kunt uitvoeren.

Enquêtes zijn enkele van de meest flexibele en veelgebruikte onderzoeksmethoden. Of u nu nieuwe ideeën verkent, meet wat geldt voor een groep, of onderzoekt hoe de ene verandering de andere beïnvloedt, met enquêteonderzoek verandert u vragen in data. Kwalitatief hoogwaardige kwantitatieve en kwalitatieve data leveren waardevolle inzichten op.

De drie kernsoorten zijn verkennend, beschrijvend en causaal. Elke soort heeft een uniek doel. Samen zijn ze een toolkit om inzichten te ontdekken, patronen te kwantificeren en oorzaak-en-gevolgrelaties te valideren. Wilt u betrouwbare en bruikbare resultaten, dan moet u precies weten wanneer en hoe u elk ontwerp inzet.

Verkennende onderzoeksenquêtes zijn ideaal in de beginfase, wanneer u nog geen variabelen of schalen wilt vastleggen. Ze zijn vooral kwalitatief van aard en gebruiken kleine, doelgerichte steekproeven om thema’s, hypothesen en het taalgebruik van uw doelgroep in kaart te brengen. Door deze vroege verkenning worden latere gestructureerde studies effectiever. Bij het onderzoek kunt u tijdens deze ontwerp- of verkenningsfase ideeën genereren en bepalen wat u later wilt meten.

Gebruik open vragen, flexibele doorvraagtechnieken en korte reeksen die deelnemers aanmoedigen tot het delen van verhalen. Vraag bijvoorbeeld: ‘Waarom hebt u daarvoor gekozen?’ of ‘Kunt u mij meenemen naar de laatste keer dat u...?’ Zodra de thema’s duidelijk worden, vertaalt u de kernbegrippen naar schaalbare vraagitems.

De betrokkenheidsscores van uw team zijn gedaald. U vermoedt dat dit door de personeelsbezetting of werkdruk komt, maar u weet het niet zeker. In plaats van te gokken, voert u een verkennende poolshoogte-enquête uit om te horen wat medewerkers dagelijks echt meemaken.

U begint met open vragen als:

De feedback verrast u. Medewerkers geven aan dat de extra verantwoordelijkheden niet het probleem zijn; ze waarderen juist de groeimogelijkheden. Wat echt voor frustratie zorgt, zijn langere reistijden door de nieuwe roosters en onduidelijke beloningsregelingen.

Hoewel deze inzichten niet statistisch representatief zijn, leiden ze u wel in een duidelijke richting. U scherpt uw probleemstelling aan, ontwerpt een vervolgenquête over de arbeidsvoorwaarden en werktijden, en houd de tevredenheid met verloop van tijd bij. Het resultaat? Gerichte vragen, snellere oplossingen en bruikbare data over de betrokkenheid.

De resultaten van verkennend onderzoek zijn niet statistisch generaliseerbaar, maar wel direct toepasbaar. Ze formuleren het probleem opnieuw en leveren mogelijke variabelen op (zoals reistijd, flexibiliteit van de werktijden, meer helderheid over beloning) die u in vervolgonderzoek kunt meten.

Beschrijvend enquêteonderzoek meet het wie, wat, hoe vaak en hoeveel binnen een afgebakende populatie, meestal als een transversale momentopname. U gebruikt gesloten vraagtypen (meerkeuzevragen, likertschalen, semantische schalen) met vooraf gecodeerde antwoorden, zodat u de resultaten kunt samenvatten en vergelijken. Bij een toereikend grote steekproef kunnen de uitkomsten met een bekende foutmarge worden gegeneraliseerd voor uw doelgroep.

Stel duidelijke, enkelvoudige vragen met complete antwoordopties die niet overlappen of hiaten bevatten. Wissel vragen met schalen van vijf of zeven punten af met meerkeuzevragen, zodat u resultaten tussen groepen kunt vergelijken.

U hebt een prototype van een product ontwikkeld en wilt weten bij welke doelgroep dit prototype het meest aanslaat. Om de aantrekkingskracht te testen, kiest u voor een beschrijvende enquête bij een statistisch representatieve steekproef uit uw doelgroep via een online onderzoekspanel.

Respondenten krijgen een korte omschrijving van het concept en beantwoorden gestructureerde vragen zoals:

Op basis van de binnengekomen data ziet u dat 28% van alle respondenten aangeeft dat het product inspeelt op een behoefte waar momenteel nog niet in wordt voorzien. Vervolgens segmenteert u de resultaten op demografie (leeftijd, inkomen en locatie) en komt u erachter dat 77% van de groep van 35–54 jaar dezelfde mening deelt.

Dat inzicht verandert uw go-to-marketplan. In plaats van breed te targeten, richt uw team de boodschap, prijsstelling en distributie op de groep van 35–54 jaar, waarbij de vraag het grootst is. Het resultaat: positionering op basis van data en meer vertrouwen in de introductiestrategie.

Causaal enquêteonderzoek test of een verandering (de interventie) een uitkomst beïnvloedt in vergelijking met een controlegroep. U voert gestructureerde experimenten uit met een willekeurige toewijzing, houdt omstandigheden gelijk voor alle groepen en analyseert verschillen met significantietests. Op die manier krijgt u antwoord op vragen als ‘Leidt dit aanbod tot meer loyaliteit?’ in plaats van ‘Hoe loyaal zijn mensen nu?’

U wilt weten of een klein gebaar van de klantenservice de loyaliteit kan verhogen. In plaats van direct het hele programma op de schop te nemen, ontwerpt u een causaal experiment om het effect te testen.

Elke vijfde klant die contact opneemt met de supportafdeling, wordt willekeurig toegewezen aan een experimentele groep die een kortingscode van 20% ontvangt voor de volgende aankoop. Het bericht volgt een kort script waarin de klant worden bedankt voor de geïnvesteerde tijd. Ook wordt benadrukt hoezeer het bedrijf de klant waardeert. Alle overige klanten vormen de controlegroep en krijgen de standaardservice.

Beide groepen vullen dezelfde enquête in na het contactmoment, waarbij tevredenheid, de intentie voor herhaalde aankoop en de Net Promoter Score® (NPS®) worden gemeten met de vraag: ‘Hoe waarschijnlijk is het dat u dit bedrijf zou aanbevelen aan een vriend of collega?’

Na enkele weken vergelijkt u de resultaten. De loyaliteitscijfers in de experimentele groep liggen aanzienlijk hoger dan die van de controlegroep, wat aantoont dat een kleine blijk van waardering de klantenbinding daadwerkelijk versterkt.

In dit overzicht ziet u hoe de drie soorten onderzoek zich in de praktijk van elkaar onderscheiden. Zo weet u snel welke aanpak bij uw doel past, waar u op moet letten bij het opzetten van uw onderzoek en waar u terecht kunt voor sjablonen, calculators of gerichte respondenten.

Elke soort enquête past bij een andere onderzoeksvraag. Bedenk dus eerst wat u wilt weten en gebruik dan deze vragen om te bepalen welk type het beste aansluit bij uw doel.

De manier waarop u uw enquête verzendt, is net zo belangrijk als de vragen die u stelt. Elke vorm van enquêteonderzoek heeft zijn eigen sterke kanten, afwegingen en aanbevolen werkwijzen.

Hieronder staan vier van de meest gebruikte enquêtemethoden en wanneer u deze inzet.

Online enquêtes zijn de populairste en meest flexibele methode om feedback te verzamelen. Respondenten kunnen op elk apparaat, op elk moment reageren zonder dat u vooraf afspraken hoeft te maken.

Voordelen: Snel, schaalbaar en voordelig; ondersteunt multimedia, logica voor overslaan en directe analyse.

Nadelen: Resultaten kunnen vertekend raken als u alleen deelnemers werft via uw eigen kanalen (zoals e-maillijsten of volgers op sociale media).

Aanbevolen procedures:

Persoonlijke enquêtes zijn ideaal wanneer u context of veelzijdige kwalitatieve gegevens nodig hebt. Onderzoekers kunnen reacties observeren, doorvragen en genuanceerde inzichten verzamelen die uit cijfers alleen wellicht niet naar voren komen.

Voordelen: Hoge betrokkenheid en contextuele feedback; ideaal voor verkennend onderzoek en concepttests.

Nadelen: Tijdrovend; kleinere en niet-willekeurige steekproeven; kans op vooringenomen interviewers.

Aanbevolen procedures:

Telefonische enquêtes zijn nog steeds waardevol om deelnemers te bereiken die niet online reageren of waar een direct gesprek extra waarde toevoegt, zoals bij follow-ups over de klanttevredenheid of politieke peilingen.

Voordelen: Maakt diepgaandere gesprekken en verduidelijking mogelijk; geschikt voor lastig bereikbare of gespecialiseerde doelgroepen.

Nadelen: Hogere non-respons; mogelijke vooringenomenheid door sociale wenselijkheid; transcriptiefouten.

Aanbevolen procedures:

Papieren enquêtes kunnen nog steeds van waarde zijn in omgevingen met een slechte internetverbinding of tijdens persoonlijk onderzoek. Ze worden vaak gebruikt bij evenementen, in klaslokalen of op locaties waar digitale toegang beperkt is.

Voordelen: Werkt offline; eenvoudig voor deelnemers die liever of uitsluitend analoog reageren.

Nadelen: Handmatige gegevensinvoer kost tijd en is foutgevoelig; geen logica of automatisering mogelijk.

Aanbevolen procedures:

Geen enkele methode past bij elk onderzoek. Online enquêtes bieden snelheid en schaal, terwijl persoonlijke en telefonische opties meer diepgang hebben. Papieren formulieren zijn een oplossing als connectiviteit of toegang beperkt is.

Welke aanpak u ook kiest, gebruik de functies van SurveyMonkey en het wereldwijde Audience-panel om gevalideerde respondenten te bereiken, goede steekproeven toe te passen en antwoorden om te zetten in betrouwbare inzichten.

U kunt pas goede resultaten verzamelen bij een goed ontwerp van uw enquête. Een helder doel, doordachte structuur en goed steekproefplan leiden tot geldige, bruikbare data. Of u nu verkennend, beschrijvend of causaal onderzoek doet, met deze stappen levert elke soort enquête betrouwbare resultaten op.

Begin met het einddoel voor ogen. Noteer in één zin wat uw team met de resultaten van plan is. Zo focust u uw vragen en voorkomt u dat u te veel onderwerpen behandelt of meerdere hypotheses in één enquête test. Lees meer in deze gids over enquête-ontwerp.

Bepaal precies van wie u antwoorden nodig hebt en hoe u deze mensen gaat bereiken. Denk na over de soorten steekproeven die het beste bij uw onderzoek passen. De omvang en kenmerken van uw steekproef moeten aansluiten bij die van uw doelgroep.

Schat het benodigde aantal reacties met de calculator voor de steekproefgrootte en houd rekening met realistische reactiepercentages. Een goed gekozen steekproef vergroot de nauwkeurigheid. Ook kunt u dan vol vertrouwen conclusies trekken.

Kies een acceptabele foutmarge en controleer deze met de foutmargecalculator. Door deze parameters vroeg vast te stellen, vindt u het juiste evenwicht tussen betrouwbaarheid, kosten en snelheid.

Schrijf een goede introductie voor uw enquête. Mogelijk moet u informatie verstrekken over uw academische instelling of wat u van plan bent te doen met de data, afhankelijk van uw onderzoek.

Respondenten zijn eerder geneigd kortere enquêtes af te ronden. Beperk het aantal open vragen, want die kosten meer tijd en moeite om te beantwoorden. Gebruik logica voor overslaan of vertakking samen met randomisatie om de ervaring soepel en relevant te houden.

Als het passend is, kunt u deelname stimuleren met enquêtestimulansen. De beloning moet passen bij de inspanning en de doelgroep. Voor een brede doelgroep zijn kortingen, punten of cadeaubonnen de meestgebruikte incentives.

Voordat u van start gaat, test u de enquête en vraagt u collega’s of andere onderzoekers om feedback. Gebruik de samenwerkingsfuncties om vooringenomenheid te beoordelen, de volgorde van vragen te valideren en vast te stellen hoe u de resultaten gaat analyseren, bijvoorbeeld met kruistabellen of doelgroepsegmenten. Bekijk altijd een voorbeeld van de enquête voordat u deze verstuurt, zodat respondenten een soepele ervaring hebben.

Goede beslissingen beginnen met goede data. Combineer verkennende, beschrijvende en causale enquêtes om van open vragen naar meetbare resultaten en bewezen uitkomsten te gaan.

Met SurveyMonkey ontwerpt u slimmere studies, bereikt u gevalideerde respondenten en vindt u inzichten die tot onderbouwde actie leiden.

Begin gratis en start uw volgende enquête in een paar minuten. Of gebruik SurveyMonkey Audience om de juiste mensen te bereiken en betrouwbare resultaten te verzamelen.

NPS, Net Promoter en Net Promoter Score zijn geregistreerde handelsmerken van Satmetrix Systems, Inc., Bain & Company en Fred Reichheld.