3 soorten onderzoeksbias die u moet voorkomen (en waarom)

Enquêtes zijn onmisbare instrumenten voor bedrijven, onderzoekers en beleidsmakers om inzichten te verzamelen en op gegevens gebaseerde beslissingen te nemen. Maar wanneer er sprake is van onderzoeksbias, kunnen resultaten misleidend zijn, wat leidt tot onjuiste conclusies en ineffectieve strategieën. 

Stel u introduceert een nieuw product op basis van feedback van klanten en ontdekt dat de gegevens vertekend zijn als gevolg van een vooringenomen enquêteontwerp. De gevolgen hiervan kunnen kostbaar zijn: verspilde middelen, mislukte marketingcampagnes en misgelopen omzet.

Gelukkig is onderzoeksbias te voorkomen. We zullen de meest voorkomende vormen van vooringenomenheid bij enquêtes bespreken en delen hoe u deze kunt vermijden via aanbevolen werkwijzen voor enquêtes.

Onderzoeksbias is een afwijking in feedback die wordt veroorzaakt door invloeden van de enquêteur op de respondent. Dit gebeurt wanneer enquêtemethoden systematisch bepaalde uitkomsten bevoordelen, waardoor resultaten ontstaan die de doelgroep onnauwkeurig weergeven.

Of het nu bewust of onbewust gebeurt, onderzoeksbias kan optreden in elke fase, van enquêteontwerp tot gegevensanalyse. Suggestieve vragen, gerichtheid op specifieke doelgroepen of het negeren van niet-respondenten kunnen allemaal leiden tot vooringenomenheid en gegevens vertekenen.

Als een bedrijf bijvoorbeeld alleen zijn trouwe klanten ondervraagt, kunnen de resultaten te positief vertekend zijn. Dit geeft een onjuist beeld van de klantbeleving. 

En als respondenten zich onder druk gezet voelen om sociaal wenselijke antwoorden te geven, weerspiegelen de gegevens niet hun werkelijke mening.

Een gebrekkige verspreiding van enquêtes kan ook tot vooringenomenheid leiden. Stel een maatschappelijke dienstverlener verspreidt een enquête over zorgen in de gemeenschap alleen online. Het gevolg is dat oudere mensen die minder actief zijn op digitale platforms worden uitgesloten van deelname. De resultaten vormen dan geen goede afspiegeling van de zorgen binnen de hele gemeenschap.

Onderzoeksbias komt vaak voor bij marktonderzoek, onderzoeken naar klantenfeedback en opiniepeilingen. Wilt u beslissingen nemen die gebaseerd zijn op gegevens en berusten op feiten in plaats van persoonlijke opvattingen? Dan is het herkennen en verminderen van vooringenomenheid cruciaal.

Vooringenomenheid in enquêtes kan een aanzienlijke invloed hebben op onderzoek door bevindingen te vertekenen en leiden tot:

Wij laten u zien hoe u vooroordelen in enquêtereacties in een vroeg stadium aanpakt en wegneemt. Zo kunt u uw onderzoeksmethoden verbeteren en vol vertrouwen uw inzichten delen met belanghebbenden.

Er zijn drie veelvoorkomende soorten onderzoeksbias, elk met eigen uitdagingen en gevolgen:

Door deze vooroordelen in enquêtes te begrijpen en aan te pakken, krijgt u nauwkeurige feedback van een representatieve steekproef.

Laten we elke soort vooringenomenheid en de bijbehorende subcategorieën bespreken:

Vooringenomenheid bij steekproeven ontstaat wanneer enquêtes worden verspreid op een manier die bepaalde groepen uitsluit. 

Bekijk uw onderzoeksproces zorgvuldig en kies een steekproefmethode die inclusiviteit bevordert om deze vooringenomenheid effectief te verminderen. 

Voorbeelden van vooringenomenheid bij steekproeven zijn onder meer:

Er is sprake van non-respons vooringenomenheid wanneer bepaalde respondenten stelselmatig niet deelnemen aan een enquête.

Als HR bijvoorbeeld een tevredenheidsenquête voor medewerkers verzendt via e-mail, kunnen niet-betrokken of ontevreden medewerkers ervoor kiezen om niet te reageren, wat leidt tot sterk vertekende feedback. 

Op dezelfde manier kunnen politieke peilingen vooringenomen zijn als bepaalde demografische groepen, zoals jonge kiezers, minder geneigd zijn om te reageren. Resultaten raken dan vertekend in de richting van oudere populaties.

Overlevingsbias treedt op wanneer in de enquête alleen mensen worden meegenomen die een bepaald proces hebben afgerond terwijl anderen worden genegeerd. 

Als een bedrijf alleen langdurige klanten ondervraagt, worden degenen die vanwege ontevredenheid het product niet meer gebruiken mogelijk over het hoofd gezien. Dit leidt tot een onnauwkeurige beoordeling van de klanttevredenheidsniveaus van dit bedrijf.

Vooringenomenheid bij reacties ontstaat wanneer respondenten onnauwkeurige of misleidende antwoorden geven als gevolg van de opzet en externe omstandigheden van de enquête.

Een doordacht enquêteontwerp helpt u om vooringenomenheid bij reacties aan te pakken door respondenten aan te moedigen eerlijk te antwoorden.

Extreem reageren betekent dat respondenten consequent alleen de hoogste of laagste antwoordopties kiezen. Ze selecteren dan alleen het antwoord 'helemaal mee oneens' of 'helemaal mee eens' op een vraag met een likertschaal.

Extreme antwoorden komen voor in tevredenheidenquêtes, waarbij deelnemers hun antwoorden overdrijven in plaats van gematigde opties te kiezen. Een betrokkenheidsenquête voor werknemers kan bijvoorbeeld ongewoon hoge scores opleveren omdat werknemers zich onder druk gezet voelen om positieve feedback te geven.

Neutrale vooringenomenheid bij reacties betekent dat respondenten consequent voor neutrale antwoordopties kiezen en extreme antwoorden vermijden, zelfs als ze een uitgesproken mening hebben. 

Respondenten kunnen neutrale antwoorden geven op een feedbackenquête voor klanten als ze niet overdreven kritisch of enthousiast willen overkomen.

Vooringenomenheid door meegaande reacties betekent dat respondenten het eens zijn met uitspraken, ongeacht hun werkelijke mening. In een enquête over de werknemertevredenheid kan het gebeuren dat deelnemers voor de meeste uitspraken de optie 'eens' selecteren. Ze doen dit uit gewoonte of om conflicten te vermijden in plaats van oprecht hun mening te geven.

Vooringenomenheid door de vraagvolgorde ontstaat wanneer de volgorde van enquêtevragen invloed heeft op de antwoorden van respondenten. 

Stel bijvoorbeeld dat een enquête eerst vraagt naar de algemene werktevredenheid en pas daarna naar specifieke arbeidsvoorwaarden. In dat geval is de kans groter dat respondenten op de tweede vraag reageren op een manier die aansluit bij hun eerdere antwoord op de eerste vraag. 

Vooringenomenheid door sociale wenselijkheid doet zich voor wanneer enquêtedeelnemers vragen beantwoorden op een manier waarvan ze denken dat deze sociaal aanvaardbaar is in plaats van naar waarheid.

In een gezondheidsenquête is het bijvoorbeeld mogelijk dat respondenten ongezond gedrag, zoals roken of het nuttigen van fastfood, onvoldoende melden om gezonder over te komen.

Vooringenomenheid van de interviewer treedt op wanneer het gedrag, de toon of de formulering van de interviewer invloed heeft op enquêtereacties. 

Vooringenomenheid van de interviewer kan ontstaan door enthousiasme van de interviewer, de opbouw van vragen of non-verbale signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal.

Deze vooringenomenheid ontstaat wanneer respondenten hun antwoorden onbewust aanpassen op basis van signalen van de interviewer. Als de interviewer bijvoorbeeld enthousiasme toont over een bepaald product, zijn respondenten eerder geneigd positieve feedback te geven.

Vooringenomenheid bij rapportage treedt op wanneer bij gegevensanalyse bepaalde antwoorden selectief worden benadrukt of genegeerd. Zo kan een bedrijf bijvoorbeeld alleen positieve feedback van klanten benadrukken en negatieve feedback negeren.

Sommige enquêtemethoden zijn gevoeliger voor vooringenomenheid dan andere. Het kiezen van de juiste methode hangt uiteindelijk af van uw enquêtedoel, doelgroep en beschikbare middelen.

Overweeg de volgende typen methoden wanneer u bepaalt hoe u uw enquête verspreidt:

Het voorkomen van onderzoeksbias vereist inzet van elk lid van uw onderzoeksteam. Maak een onderzoeksplan om veelvoorkomende fouten in enquêtevragen te vermijden, en controleer regelmatig de reacties om vooringenomenheid te identificeren en eventueel bij te stellen. 

Vooringenomen enquêtevragen kunnen tot misleidende reacties en vertekende gegevens leiden. Hier zijn enkele voorbeelden van enquêtevragen die u helpen vooringenomenheid te herkennen en corrigeren:

Suggestieve vragen zetten respondenten aan om op een bepaalde manier te antwoorden, meestal met een voorkeur voor één perspectief boven een ander perspectief. Deze vragen kunnen deelnemers subtiel in de richting van een gewenst antwoord sturen, waardoor de onderzoeksresultaten vertekend raken.

Tweeledige vragen informeren naar twee verschillende zaken in één vraag, waardoor het moeilijk is voor respondenten om een nauwkeurig antwoord te geven.

Strikvragen bevatten ingebouwde veronderstellingen die respondenten kunnen aanzetten tot een bepaald antwoord.

Onderzoekers die onderzoeksbias gericht aanpakken en wegnemen, kunnen rekenen op een grotere geloofwaardigheid, effectievere strategieën en een grotere gegevensnauwkeurigheid. Neem proactieve stappen om onderzoeksbias weg te nemen via aanbevolen werkwijzen voor enquêteontwerp. 

Ga aan de slag met SurveyMonkey en ontwerp efficiënte, impactvolle enquêtes die waardevolle, betrouwbare inzichten opleveren.